Vandaag in Telegraaf: Gevolgen grijze golf onderschat. Hoogleraar Ton Wilthagen maakt zich zorgen over het arbeidsmarktbeleid. Is er straks nog wel voldoende personeel als over 25 jaar de gemiddelde Nederland 55 jaar is? (en ik 65). Het zette me aan het denken....

Ik vraag me vaak af hoe realistisch deze sombere berichten over de arbeidsmarkt eigenlijk zijn. We vergrijzen weliswaar, maar betekent dit automatisch dat alle oudere werknemers helemaal stoppen met werken? Ik geloof dat niet. Het lijkt me dat ons werk, de manier van werken, in de toekomst aanzienlijk zal veranderen, en niet alleen vanwege ontwikkelingen in automatisering, robotisering en AI. Deze technologieën, waarvan de impact en mogelijkheden naar mijn idee nog steeds onderschat worden, zorgen dat we ons werk anders gaan organiseren. Door slimme matchingtechnologieën hoeven we werk niet meer in traditionele banen te gieten, maar kunnen we het rondom rollen en taken organiseren.

Onbenutte capaciteit

Daarvoor is capaciteit genoeg. Er zijn immers nog altijd miljoenen mensen die om verschillende redenen momenteel niet actief zijn op de arbeidsmarkt. Zij passen misschien niet in een standaard baan, maar kunnen wel bepaalde taken uitvoeren. Dit geldt zeker voor ouderen als #doorwerkers . Zie bijvoorbeeld Doorwerker.nl . En dan heb ik het nog niet over de verspilde capaciteit in bullshit banen of aan bullshit taken, die er gewoon maatschappelijk niet toedoen (of ons zelfs schade aanbrengen).

Als ik naar mijn eigen situatie kijk, zie ik dat ik nog veel taken heb die ik kan automatiseren, elimineren of delegeren. Vooral bij dit laatste is er veel onbenut potentieel. Het blijft lastig om hulp te vragen, zelfs bij collega's. Maar wanneer je dit doet, denk je steeds waarom doe ik dit niet vaker. Samenwerkend ontstaat 1+1=3. En dit kan met iedereen: er zijn vrijwilligers en freelancers, evenals mensen die om diverse redenen gemotiveerd zijn om te helpen, vooral als het deel uitmaakt van een betekenisvolle missie.

Het werk opknippen en herverdelen

Zou dit principe niet op meer plaatsen in de samenleving toegepast kunnen worden, op alle niveaus en in alle beroepen? Bijvoorbeeld in de zorg, waar niet alle taken uitgevoerd hoeven te worden door gediplomeerde verpleegkundigen, maar waar ook ruimte is voor minder gespecialiseerde hulp. Wordt 'taskification' dankzij AI en slimme matchingsplatformen niet toepasbaar in elk vakgebied?

Het werk zal veranderen, ofwel uit eigen beweging, ofwel geholpen door een crisis. Maar zou dit niet uiteindelijk kunnen leiden tot een betere organisatie van werk dan hoe we het nu kennen: vaak oneerlijk, inefficiënt, overbelastend en niet flexibel genoeg?

Bewust of onbewust negatief

Ik snap dat onderzoekers zoals Ton Wilthagen en Frank Cörvers al deze schuivende panelen niet kunnen meenemen in hun onderzoeken, maar ze kunnen ons (al dan niet via de media) toch wel een iets positiever beeld schetsen? Al is het maar omdat hun eigen vakgebied onderzoekswerk zich erg goed leent voor het opknippen en automatiseren met behulp van AI. 😉

Of zouden deze slimme heren, iets briljants doen. Namelijk expres doembeelden schetsen, zodat we eerder dan het daadwerkelijk aan de hand is denken dat er onvoldoende capaciteit is, zodat we massaal veranderingen doorvoeren die de capaciteit van iedereen slimmer benutten? En waardoor we een crisis vermijden? Dat zou een knap staaltje omdenken zijn.